Professionele Organisaties voor monumentenbehoud (POM’s) moeten meer de regie nemen bij onderhoud van monumenten

Professionele Organisaties voor monumentenbehoud (POM’s) moeten meer de regie nemen bij onderhoud van monumenten

De Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed onderzocht hoe professionele organisaties voor monumentenbehoud (POM’s*) uitvoeringsrichtlijnen (URL’s) toepassen bij het onderhoud van rijksmonumenten. Uit het rapport ‘Uitvoeringsrichtlijnen voor monumenten in de praktijk’ van 2 oktober 2025 blijkt dat POM’s over het algemeen volgens de geldende ERM-richtlijnen werken, maar dat er ruimte is voor verbetering.

Meer verantwoordelijkheid bij opdrachtgevers

Volgens de Inspectie leggen POM’s de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit nog te vaak bij uitvoerende partijen, zoals bij de leden van OnderhoudNL. Daarmee lopen zij het risico dat ze als opdrachtgever te ver van de uitvoering af staan. Terwijl juist POM’s, als eigenaar en opdrachtgever, de regie moeten nemen om kwaliteit en behoud van erfgoed te waarborgen.

Verbeterpunten

De Inspectie adviseert POM’s om:

• in alle documenten (bestekken, werkomschrijvingen en opleveringsdocumenten) duidelijk te verwijzen naar de uitvoeringsrichtlijnen (URL’s);
• het onderhoud altijd te baseren op onderzoek naar de cultuur- en bouwhistorische waarde van het monument;
• tijdens de uitvoering beter mee te kijken en na afloop vast te leggen wat er precies is gedaan;
• duidelijker op te schrijven hoe zij zelf hun rol als opdrachtgever invullen.

Uitdagingen in de praktijk

POM’s erkennen het belang van de URL’s, maar ervaren dat de toepassing ervan in de praktijk complex is. Factoren als beperkte capaciteit, kennisborging en de diversiteit aan projecten spelen een rol. Toch benadrukt de Inspectie dat juist een actieve opdrachtgevershouding nodig is om erfgoed duurzaam en kwalitatief hoogwaardig te behouden.

ERM-certificering

Alle 37 ERM-gecertificeerde bedrijven,  aangesloten bij OnderhoudNL sector Restauratieschilders, werken volgens uniforme afspraken die gemaakt zijn over het leveren van kwalitatief goed werk en over het aantoonbaar en het systematisch borgen van die kwaliteit. Met het mogen voeren van het ERM-certificaat kwalificeren zij zich voor onderhoud en restauratie van historisch schilderwerk aan rijks- en provinciale monumenten, zoals Paleis het Loo in Apeldoorn, het Markiezenhof in Bergen op Zoom en het Aartsbisschoppelijk Paleis van Utrecht. Voor veel opdrachtgevers is ERM-certificering een voorwaarde bij de aanbesteding van restauratieprojecten of het aanvragen van subsidies.

Kenniskring OnderhoudNL Restauratieschilders

Tijdens de kenniskring van OnderhoudNL Restauratieschilders op donderdag 9 oktober bij Kasteel Huis Bergh, informeerde sectormanager Ferdinand Wieman de leden over de resultaten van dit onderzoek. Ferdinand: “We zien dat POM’s steeds meer de ERM Uitvoeringsrichtlijnen (URL’s) hanteren. En dat ze vaak samenwerken met gecertificeerde bedrijven. Dat is goed nieuws voor kwalitatieve instandhouding van monumenten. Gelukkig zien we dat de URL4009 ‘Historisch Schilderwerk’ veelvuldig gebruikt worden. Veel meer dan andere URL’s. We zijn op de goede weg, maar er is nog zeker ruimte voor verbetering.”

*POMs (Professionele Organisaties voor Monumentenbehoud) zijn organisaties die zich bezighouden met de restauratie en het onderhoud van monumenten in Nederland. Ze krijgen een speciale POM-status als ze minimaal 20 rijksmonumenten op professionele wijze in stand houden. Deze status biedt voordelen zoals voorrang bij de aanvraag van subsidies voor monumentenbehoud, wat belangrijk is voor het behoud van cultureel erfgoed.